Προγράμματα κατάρτισης του ΚΕΠΑ
Τερματικοί Σταθμοί

Λάρνακα
Η πλοηγική υπηρεσία του λιμανιού Λάρνακας εξυπηρετεί εκτός από το λιμάνι και τους τερματικούς σταθμούς στο αγκυροβόλιο της Λάρνακας καθώς και τους σταθμούς της Δεκέλειας και του Βασιλικού.

Δεκέλεια
Οι εγκαταστάσεις στον τερματικό σταθμό Δεκέλειας χρησιμοποιούνται για την εκφόρτωση καυσίμων από δεξαμενόπλοια για τις ανάγκες του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού. Η πρόσδεση γίνεται σε σημαντήρες και η εκφόρτωση εκτελείται από υποθαλάσσιους αγωγούς.

Βασιλικό
Ο τερματικός σταθμός του Βασιλικού χρησιμοποιείται για την εκφόρτωση καυσίμων για τις ανάγκες του εκεί ηλεκτροπαραγωγού σταθμού. Η πρόσδεση γίνεται σε SBM-(Single Buoy Mooring) και η εκφόρτωση από υποθαλάσσιους και πάλι αγωγούς.

Φάροι

Είναι η Κύπρος στη Νοτιοανατολική γωνιά της Μεσογείου το σταυροδρόμι τριών ηπείρων, σε πλεονεκτικά στρατηγική θέση, γι΄ αυτό και υπήρξε από τους προϊστορικούς ακόμα χρόνους το σημείο αναφοράς των θαλασσοπόρων και ένα από τα αρχαιότερα ναυτικά κέντρα.  Η θέση της αυτή της προσφέρει μεν πλεονεκτήματα, αλλά της δημιουργεί συγχρόνως και υποχρεώσεις, όσον αφορά την ασφαλή ναυσιπλοΐα στις θαλάσσιες περιοχές της.

  Αρχή Λιμένων Κύπρου σύμφωνα με τη νομοθεσία της εκτός από Λιμενική, είναι και η Φαρική Αρχή της Κύπρου και από το 1976 η αρμόδια για τα βοηθήματα της διεθνούς ναυσιπλοΐας και τους φάρους της χώρας μας.  Είναι δε μέλος του Διεθνούς Συνδέσμου Ναυτιλιακών Βοηθημάτων και Αρχών Φάρων – International Association of Marina Aids to Navigation and Lighthouse Authorities, γνωστού και ως I.A.L.A.

Οι φάροι που διαθέτει σήμερα η Κύπρος, χρονολογούνται από το τελευταίο τέταρτου του 19ου αιώνα.  Κτίστηκαν επί Αγγλοκρατίας και για το κτίσιμό τους χρησιμοποιήθηκαν υλικά από την κυπριακή γη.  Ο πρώτος φάρος κτίστηκε από τους ΄Αγγλους στην Πάφο το 1888 κοντά στο λιμάνι και στο Κάστρο.  Σε καίρια σημεία τόσο για σκοπούς προστασίας των ναυτιλλομένων όσο και ως σημεία – κόμβοι στροφής των πλοίων (περάσματα) κτίστηκαν ο Φάρος στο Κάβο Γκρέκο στην περιοχή της Αγίας Νάπας, ο Φάρος στο Κάβο Κίτι στην περιοχή της Λάρνακας, ο ομώνυμος φάρος στο Κάβο Γάτα στη χερσόνησο του Ακρωτηρίου της Επαρχίας Λεμεσού, ο φάρος στο λιμανάκι της Κυρήνειας, ο φάρος στην χερσόνησο της Καρπασίας σε μικρή βραχονησίδα – τις Κλείδες – κοντά στο ακρωτήρι και το ιστορικό Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα και ο φάρος στον Κορμακίτη.  Οι τρεις τελευταίοι βρίσκονται από το 1974, στην τουρκοκρατούμενη περιοχή της Κύπρου.

Εξαίρεση ως προς τα υλικά κατασκευής αποτελεί ο νεότερος χρονολογικά φάρος που απέκτησε η Αρχή το 1989, ο οποίος βρίσκεται στο ακρωτήριο του Ακάμα.  Πρόκειται για σιδερένια κατασκευή ύψους 211 μέτρα που δεσπόζει της περιοχής και είναι ο ψηλότερος φάρος της Κύπρου.  Ο λόγος είναι ότι εξέλειπαν εντελώς οι λειτουργικοί και άλλοι πρακτικοί λόγοι που δικαιολογούσαν την ύπαρξη κτιστού οικοδομήματος, που, αντίθετα με την υπεροχή του από την άποψη γραφικότητας, το κόστος κατασκευής και συντήρησής του είναι συγκριτικά αρκετά ψηλότερο.  Στην ίδια ακριβώς τοποθεσία οι ΄Αγγλοι είχαν εγκαταστήσει κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο παρατηρητήριο, οι πέτρινοι τοίχοι του οποίου διατηρούνται ακόμα.

Στη δεκαετία του 1980 η Αρχή πήρε μια σειρά μέτρων για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των βοηθημάτων που παρέχει η χώρα στη ναυσιπλοΐα.  Μέχρι το 1982 όλοι οι φάροι της Κύπρου διέθεταν μηχανισμούς συμβατικού τύπου και λειτουργούσαν με εισαγόμενη ασετυλίνη.  Επίσης η φωτεινή τους εμβέλεια δεν ξεπερνούσε τα 7 ναυτικά μίλια ενώ η έντασή τους περιοριζόταν στις 1.000 καντέλλες.

Σήμερα, όλοι οι φάροι της Αρχής που λειτουργούν στις ελεύθερες περιοχές αποτελούν δείγματα μοντέρνων φωτοβολταϊκών συστημάτων.  Εκτός του ότι λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια που είναι δωρεάν και αφθονεί στον τόπο μας, η φωτεινή τους εμβέλεια φτάνει τώρα τα 17 ναυτικά μίλια ενώ η έντασή τους ανέρχεται σε 30.000 καντέλλες.  ΄Εχουν επίσης την δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας για 25 μέρες γεγονός που διασφαλίζει την κανονική λειτουργία τους ανεξάρτητα από ηλιοφάνεια ή όχι.

Κτισμένοι με τον γνωστό παραδοσιακό τρόπο συμπληρώνουν οι κυπριακοί φάροι τη γραφικότητα του κυπριακού τοπίου και με την επιβλητικότητα του οικοδομήματός τους συγκεντρώνουν αρκετούς επισκέπτες κατά τη διάρκεια του χρόνου αλλά κυρίως κατά την τουριστική περίοδο.

Στο «σύμπλεγμα» ενός φάρου θα δούμε πως περιλαμβάνονται και άλλα υποστατικά-βοηθητικοί χώροι απαραίτητοι για την διαμονή του «φαροφύλακα» και της οικογένειάς του που αναγκαστικά «συμβίωναν» με τον φάρο.

Ο φάρος είναι στη φαντασία μας συνδεδεμένος με τον φύλακά του, το άτομο που φρόντιζε ώστε αυτός ν΄ αποτελεί σημείο αναφοράς για τους θαλασσοπόρους.  Αναζητούμε λοιπόν και μεις ως νοεροί επισκέπτες, το γέρο ναυτικό που βρήκε αποκούμπι στη στεριά να ξεπροβάλλει μέσα στην άγρια νύχτα, και με το φανό στο χέρι, να προσπαθεί ν΄ ανέβει τη στρογγυλή και απότομη σκάλα για να ξαναβάλει σε λειτουργία το σβηστό φανάρι ή να καθαρίσει τα θαμπά γυαλιά στο κουβούκλιο, ενώ η θάλασσα βυσσομανεί και στους απότομους βράχους κτυπούν τα μανιασμένα κύματα...

Τέτοιες εικόνες ανήκουν στο παρελθόν…  Η αυτοματοποίηση των φάρων εκτόπισε δυστυχώς τον φαροφύλακα, που 24 ώρες το εικοσιτετράωρο έπρεπε να βρίσκεται σε ετοιμότητα, ανεξάρτητα από προσωπικές, οικογενειακές ή καιρικές συνθήκες.  Να ζει απομονωμένος στα υποστατικά του φάρου για να κρατά συνέχεια το φως στο φάρο αναμμένο ώστε να μπορούν να βρίσκουν οι ναυτικοί τον δρόμο τους… να μπορούν να αποφεύγουν τις απότομες ξέρες και τις παγίδες του υγρού στοιχείου ή να βρίσκουν την πορεία τους…  Σήμερα τον φαροφύλακα αντικατέστησε η υψηλή τεχνολογία και οι απρόσωπες μηχανές…

 

Πώς όμως οι ναυτικοί μέσα στην καταχνιά ή στο σκοτάδι της νύκτας, μπορούν ή ξέρουν, από το φως που εκπέμπεται από την στεριά, το σημείο που βρίσκονται;  «Κάθε φάρος» εξηγεί ο καπετάνιος Χρίστης Ασημένος, Διευθυντής Επιχειρήσεων της Αρχής Λιμένων Κύπρου «έχει την δική του ταυτότητα, τα δικά του χαρακτηριστικά που δίνουν στους ναυτιλλομένους την δυνατότητα να αναγνωρίσουν το φάρο και την γεωγραφική του θέση.  Δηλαδή το χρόνο αναλαμπής, πόσες αναλαμπές σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το χρώμα του, την ταχύτητα αναλαμπής, το ύψος του πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, την εμβέλειά του σε ναυτικά μίλια και τυχόν σκοτεινό τομέα που έχει» για να προσθέσει, ότι «παρ΄ όλα τα νέα βοηθήματα του συστήματος εντοπισμού του στίγματος των πλοίων είτε μέσω δορυφόρου είτε μέσω χερσαίων σταθμών ναυτιλίας εντούτοις οι ναυτικοί παραμένουν συνδεδεμένοι με τον φάρο, τόσο ως προς τα θέματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας όσο και συναισθηματικά».

Οι απλοί ψαράδες που με τις μικρές ψαρόβαρκές τους κάθε νύκτα οργώνουν τις θάλασσες της Κύπρου έχουν ως σημείο αναφοράς τους το φως από το «φανάρι» όπως αποκαλούν τον φάρο και σ΄ αυτό στηρίζονται για να φτάσουν πίσω στη στεριά…  Αρκετές δε φορές αναφέρουν τυχόν κακή λειτουργία ή αλλαγή στον τρόπο αναλαμπής του…

Το άρθρο γράφτηκε ως μνημόσυνο για τον αγαπημένο συνάδελφο καπετάνιο Αχιλλέα Νάτσο, Πλοηγό στο λιμάνι της Λεμεσού, που τόσο αναπάντεχα μας έφυε στις 27 του Μάρτη του 2007, σε ώρα καθήκοντος… Ο Αχιλλέας αγαπούσε να μιλά σε όποιον του το ζητούσε και κυρίως στους μικρούς μαθητές των σχολείων, για τους φάρους και την ιστορία τους.  Στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του αμέτρητες φωτογραφίες τους, μάταια τον περιμένουν…