Προγράμματα κατάρτισης του ΚΕΠΑ
Λιμάνι Πάφου



Κάντε κλικ εδώ

 

Πρόκειται για ένα από τα αρχαία λιμάνια της Κύπρου, με τον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο να εφάπτεται, να «εισχωρεί» κατ΄ ακρίβεια, στο ίδιο το λιμάνι. Στον αρχαιολογικό αυτό χώρο και σε μικρή σχετικά απόσταση βρίσκεται και ο Φάρος της Πάφου.

Σε μια περιδιάβαση στο λιμανάκι κατά μήκος του κυματοθραύστη μετά το ιστορικό Κάστρο, μπορεί εύκολα ο επισκέπτης να «ψηλαφίσει» τα απομεινάρια του αρχαίου κυματοθραύστη.

Ο χώρος του λιμανιού είναι ο ίδιος χώρος, όπου ο βασιλιάς Νικοκλής έκτισε τα πρώτα λιμενικά έργα λίγο μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και το λιμάνι ο χώρος από όπου ο Απόστολο Παύλος απέπλευσε συνεχίζοντας την περιοδεία του για εξάπλωση του χριστιανισμού.

 

Το αρχαίο λιμενικό συγκρότημα, όπως και το αντίστοιχο σύγχρονό του, βρισκόταν στην υπήνεμη πλευρά του ακρωτηρίου της Πάφου, μια προέκταση δηλαδή της ξηράς η οποία δημιουργούσε ένα μεγάλο φυσικό αγκυροβόλιο. Ο βασιλιάς της Πάφου Νικοκλής, βελτίωσε το φυσικό αγκυροβόλιο της πόλης, κτίζοντας δύο κυματοθραύστες από την παραλία για να δημιουργήσει μια εσωτερική λεκάνη μέσα στον ήδη προστατευόμενο κόλπο του λιμανιού.

Το σημαντικό ρόλο που το λιμάνι της Πάφου διαδραματίζει τοποθετείται από τους ερευνητές στην εποχή των Πτολεμαίων. Μετά το 312 π.Χ. φαίνεται ότι ο Πτολεμαίος έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη νέα πόλη της Δυτικής Κύπρου και κατασκεύασε το λιμάνι της. Συνέχισε τα βελτιωτικά έργα που είχε αρχίσει ο Νικοκλής και προχώρησε στην κατασκευή του τεχνητού λιμανιού, κτίζοντας οχυρώσεις πάνω στους κυματοθραύστες δημιουργώντας έτσι ένα κλειστό λιμάνι. Οι κυματοθραύστες ενισχύθηκαν, ένας στην δυτική μεριά του λιμανιού και ένας άλλος στην ανατολική, με την είσοδο προς τα νοτιοανατολικά.

Λίγα είναι γνωστά για τους μετέπειτα χρόνους, αλλά φαίνεται ότι το λιμάνι της Πάφου παρακμάζει κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Κατά τη διάρκεια όμως της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., τα πράγματα παρουσιάζουν σημαντικές αλλαγές. Η πρωτεύουσα του νησιού μεταφέρεται από τη Σαλαμίνα στη Πάφο. Η ρωμαϊκή κατάκτηση της Κύπρου βρίσκει το λιμάνι της Πάφου εν μέρει φραγμένο. Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο το λιμάνι της Πάφου βελτιώθηκε και διορθώθηκε, μάλιστα ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αύγουστος έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Πάφο και το λιμάνι της, χαρακτηρίζοντάς το «σημαντικό λιμάνι κατά μήκος των θαλασσίων οδών από τη Ρώμη στη συριακή ακτή και την Αίγυπτο αλλά και ως πρωτεύουσα του νησιού».

Οι πηγές, κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής περιόδου, μιλούν για τριπλό λιμάνι (Σταδιασμός) που είναι ασφαλές με όλους τους ανέμους. Φαίνεται ότι η εσωτερική λεκάνη του λιμανιού ήταν χωρισμένη σε τρία αγκυροβόλια. ΄Ενα αγκυροβόλιο για τα πλοία που εξυπηρετούσαν το εξωτερικό εμπόριο, ένα άλλο για μικρότερα σκάφη που εξυπηρετούν το τοπικό εμπόριο και ένας Ναύσταθμος για άλλες ανάγκες που κατά τον πολωνό καθηγητή Daszewski που είναι άριστος γνώστης του θέματος (διευθυντής για πολλά χρόνια των ανασκαφών στην Πάφο), πιστεύει ότι το τρίτο αγκυροβόλιο φιλοξενούσε τα πολεμικά πλοία που επισκέπτονταν το λιμάνι της Πάφου.

Σήμερα, τα ίχνη από τις διάφορες κατασκευές του αρχαίου λιμανιού διατηρούνται κάτω από τη θάλασσα και το γεγονός ότι το σημερινό λιμάνι της Πάφου βρίσκεται ακριβώς στην ίδια τοποθεσία δυσχεραίνει την αρχαιολογική έρευνα.

Συναισθανόμενη το βάρος της ευθύνης έναντι στην πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, προσπάθησε η Αρχή με τα αναπτυξιακά της έργα να προσθέσει στο λιμανάκι της Πάφου, τα στοιχεία που αντανακλούν το σημερινό επίπεδο τεχνολογίας χωρίς όμως να αλλοιώσει την ιστορία του.

Διατηρήθηκαν στο χερσαίο χώρο, τα στοιχεία της παλιάς αρχιτεκτονικής και δημιουργήθηκε ένα έργο που σέβεται την ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του λιμανιού αλλά και προσθέτει στη δυναμική καθ΄ όλα ανάπτυξη της ίδιας της πόλης και της επαρχίας.

΄Οσο αφορά το υδάτινο χώρο, το 1989 άρχισε η υλοποίηση ενός προγράμματος γενικής ανάπτυξης του λιμανιού της Πάφου, που περιλάμβανε την κατασκευή νέου κρηπιδώματος 100 μ., την ενδυνάμωση και ανακατασκευή του κυματοθραύστη και την αναμόρφωση ολόκληρου του μετώπου στη βορειοδυτική πλευρά του λιμανιού.

Η κατασκευή του κρηπιδώματος ικανοποίησε σε κάποιο βαθμό τις αυξανόμενες ανάγκες τόσο των μικρών αλιευτικών σκαφών όσο και των ιδιωτικών σκαφών αναψυχής ως επίσης και των σκαφών κρουαζιέρας τα οποία άρχισαν τη δεκαετία του 90 δειλά-δειλά να δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Ο κυματοθραύστης, εκτός από την προστασία που προσφέρει στο λιμενικό χώρο ήταν μια αναγκαιότητα για την προστασία του αρχαίου κάστρου. Παράλληλα κατέστη έτσι δυνατόν να κατεδαφιστεί ο υφιστάμενος τοίχος ώστε να δημιουργηθεί η ευκαιρία στους επισκέπτες να αγναντεύουν το ανοιχτό πέλαγος πίσω από το κάστρο και να επανέλθει σε κάποιο βαθμό η αρχική μορφή της περιοχής.

Μεταξύ των ετών 1992-1995 έγινε η ανάπλαση του χερσαίου χώρου του λιμανιού που περιλάμβανε την δημιουργία υπαίθριων πλακόστρωτων χώρων σ΄ όλο το μήκος του χερσαίου χώρου μέχρι το νοτιοανατολικό άκρο του λιμανιού συμπεριλαμβανομένης και της πλατείας του Κάστρου. Διαμορφώθηκε επίσης ενδιαφέρων ειδικός αμφιθεατρικός χώρος βόρεια του Κάστρου απ όπου κάποιος απολαμβάνει εξαιρετική θέα και στις 4 πλευρές του ορίζοντα, του Κάστρου και του λιμανιού. ΄Εγινε επίσης αναμόρφωση των υφιστάμενων αποθηκών και δημιουργήθηκαν εστιατόριο, καφετέρια, καταστήματα και μία μεγάλη αίθουσα για πολιτιστικές εκδηλώσεις.

΄Εχουν δημιουργηθεί ακόμα δύο νέες πλατείες μεταξύ του συνεχόμενου μετώπου κτιρίων ούτως ώστε να υπάρχει σύνδεση του αρχαιολογικού χώρου με το λιμανάκι.

Η Αρχή στην ανάπλαση του χερσαίου χώρου κατάφερε να διατηρήσει την υφιστάμενη αρχιτεκτονική μορφή και τα παλιά στοιχεία των κτιρίων. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι δεν προέβη στην αξιοποίηση των κτιρίων με βάση οικονομικά και μόνο κριτήρια, όπως ίσως θα αναμένετο, αλλά έχει ξοδέψει αξιοσέβαστο ποσό για εξωραϊσμό και διαμόρφωση χώρων και εγκαταστάσεων πέραν αυτών που η ίδια εκμεταλλεύεται. Γι αυτό, μεταξύ άλλων, κατασκεύασε και τοποθέτησε ομοιόμορφα ξύλινα σκιάδια μπροστά από τα ιδιωτικά καταστήματα έτσι ώστε να υπάρχει ενιαία ομοιόμορφη κατασκευή και να αποφευχθούν οι ασχήμιες που υπήρχαν όπου κάθε ιδιώτης επιχειρηματίας είχε τα δικά του ποικιλόμορφα σκιάδια.

Η υφιστάμενη πλατεία του Κάστρου επεκτάθηκε σε μεγάλο βαθμό προς την νοτιοανατολική πλευρά και δόθηκε η ευκαιρία πρόσβασης στους πεζούς από τη μια μέχρι την άλλη άκρη του λιμανιού.

Ανακατασκευάστηκε επίσης στην προηγούμενη μορφή της (ξύλο και μέταλλο), η παλιά αποβάθρα η οποία ύστερα από βομβαρδισμούς κατά την διάρκεια της τούρκικης εισβολής το 1974 είχε καταστραφεί. Πρόσφατα δε, εγκαταστάθηκε πλωτή αποβάθρα η οποία μαζί με την ξύλινη αποβάθρα αύξησαν σε σημαντικό βαθμό την ικανότητα πρόσδεσης του λιμανιού.

Στη νότια πλευρά του λιμανιού ελλιμενίζονται η Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία και τα επαγγελματικά σκάφη αλιείας. Τα σκάφη για μικρές κρουαζιέρες βρίσκονται στην δυτική πλευρά του λιμανιού.

Στο χώρο του λιμανιού στεγάζεται το Τμήμα Τελωνείων, το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνων και η Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία,

Τα βάθη του λιμανιού κυμαίνονται από 2 μέχρι 4 μέτρα.